ΔΕΕ: Δεν δικαιούται άδεια μητρότητας εργαζόμενη που απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας με άλλη γυναίκα

Σύμφωνα με την απόφαση της 18ης Μαρτίου 2014 (υπόθεση C-167/12), το ΔΕΕ έκρινε ότι σκοπός της άδειας μητρότητας, την οποία δικαιούται η εργαζόμενη μητέρα βάσει του άρθρου 8 της Οδηγίας 92/85 σχετικά με την εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων, είναι να διασφαλιστεί αφενός η προστασία της βιολογικής καταστάσεως της γυναίκας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και ύστερα από αυτήν και αφετέρου η προστασία των ειδικών σχέσεων μεταξύ της γυναίκας και του τέκνου της κατά το χρόνο μετά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, ώστε οι σχέσεις αυτές να μη διαταραχθούν από τη σώρευση των βαρών που προκύπτουν από την ταυτόχρονη άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας. 

Από τον ανωτέρω σκοπό της Οδηγίας το ΔΕΕ συνάγει το συμπέρασμα ότι η χορήγηση άδειας μητρότητας προϋποθέτει ότι η εργαζόμενη που λαμβάνει την άδεια αυτή κυοφόρησε και γέννησε η ίδια το τέκνο. Άρα, εργαζόμενη η οποία απέκτησε τέκνο κατόπιν συμφωνίας παρένθετης μητρότητας με άλλη γυναίκα δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας και δεν δικαιούται την εν λόγω άδεια, ακόμα και στην περίπτωση που μπορεί να θηλάσει το τέκνο μετά τη γέννηση του ή θηλάζει όντως το τέκνο αυτό. 

Νομίζω ότι πρόκειται για μία άκρως ατυχή ερμηνεία η οποία δεν λαμβάνει υπόψη της ούτε την παρένθετη - κυοφόρο μητέρα και την μετέπειτα προστασία της ούτε τις σχέσεις "θετής" μητέρας και τέκνου κατά τους πρώτους πολύ κρίσιμους και ιδιαίτερα ευαίσθητους μήνες ζωής του παιδιού. Αντί, λοιπόν, το ΔΕΕ να επεκτείνει την προστασία τόσο στη βιολογική όσο και στη θετή μητέρα, για διαφορετικούς αλλά προφανείς λόγους για την καθεμιά, στερεί ουσιαστικά και από τις δύο το δικαίωμα λήψης άδειας μητρότητας, αντιμετωπίζοντας τόσο τις γυναίκες όσο και το τέκνο που θα γεννηθεί με μεταφορά γονιμοποιημένων ωαρίων κατά τρόπο διακριτικό και άνισο σε σχέση με τις μητέρες που κυοφορούν οι ίδιες τα τέκνα τους. Το ΔΕΕ τιμωρεί ουσιαστικά τόσο τη βιολογική ανικανότητα των γυναικών που αδυνατούν να κυοφορήσουν όσο και τη γενναιοδωρία των παρένθετων μητέρων να κυοφορήσουν χωρίς αντάλλαγμα ένα τέκνο, το οποίο δεν θα είναι δικό τους.       

  

Η Απαγόρευση της Παρένθετης Μητρότητας στη Γαλλία

Το ανώτατο Γαλλικό Δικαστήριο, σε απολυτή συμφωνία με την ισχύουσα γαλλική νομοθεσία, η οποία απαγορεύει την παρένθετη μητρότητα, απεφάνθη ότι τα παιδιά ενός ζευγαριού που γεννήθηκαν από παρένθετη μητέρα στην νότια Καλιφόρνια δεν μπορούν να θεωρηθούν Γάλλοι πολίτες. Ο Sylvie και Dominique Mennesson, και οι δύο τους Γάλλοι πολίτες, προσέλαβαν μια αμερικανή γυναίκα για να κυοφορήσει το παιδί τους με την μέθοδο της δωρεάς ωαρίου, πράγμα το οποίο και έγινε αφού το 2000 η παρένθετη μητέρα από το La Mesa της Καλιφόρνια έφερε στην ζωή δίδυμα.

Το ανώτατο Γαλλικό Δικαστήριο με απόφαση που εξέδωσε το 1991, απαγόρευσε το θεσμό της παρένθετης μητρότητας, ενώ το 1994 η γαλλική Βουλή ήρθε να κωδικοποιήσει την συγκεκριμένη απαγόρευση σε νόμο. Σύμφωνα με πληροφορίες από το AP, οι Mennessons σκοπεύουν να προσφύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. (Πηγή: lawnet.gr). 

Υπενθυμίζω ότι στην Ελλάδαο θεσμός της παρένθετης μητρότητας εισήχθη με το ν. 3089/2002, ο οποίος τροποποίησε το άρθρο 1458 του Αστικού Κώδικα. Σύμφωνα με το τελευταίο "Η μεταφορά στο σώμα άλλης γυναίκας γονιμοποιημένων ωαρίων, ξένων προς την ιδίαν, και η κυοφορία από αυτήν επιτρέπεται με δικαστική άδεια που παρέχεται πριν από τη μεταφορά, εφόσον υπάρχει έγγραφη και χωρίς αντάλλαγμα συμφωνία των προσώπων που επιδιώκουν να αποκτήσουν τέκνο και της γυναίκας που θα κυοφορήσει, καθώς και του συζύγου της, αν αυτή είναι έγγαμη. Η δικαστική άδεια παρέχεται ύστερα από αίτηση της γυναίκας που επιθυμεί να αποκτήσει τέκνο, εφόσον αποδεικνύεται ότι αυτή είναι ιατρικώς αδύνατο να κυοφορήσει και ότι η γυναίκα που προσφέρεται να κυοφορήσει είναι, εν όψει της κατάστασης της υγείας της, κατάλληλη για κυοφορία". Τέλος, σύμφωνα με το όγδοο άρθρο του ν. 3089/2002, η παρένεθτη μητρότητα είναι δυνατή  μόνο στην περίπτωση που η αιτούσα και η κυοφόρος γυναίκα έχουν την κατοικία τους στην Ελλάδα.