Δελτίο Τύπου της Ομάδας Νομικών Θεσ/νίκης για την Υπεράσπιση των Δικαιωμάτων Μεταναστών και Προσφύγων

Προεκλογικά η απερχόμενη ελληνική κυβέρνηση ''ανακάλυψε'' το τεράστιο πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης και αποφάσισε να το λύσει εν μία νυκτί. Για τον λόγο αυτό, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Μ. Χρυσοχοίδης εξήγγειλε την δημιουργία 30 κέντρων κράτησης μεταναστών, τα οποία μετά τις πρώτες αντιδράσεις μετονομάστηκαν σε ''κέντρα κλειστής φιλοξενίας παράνομων μεταναστών''. Ταυτόχρονα, με τη λειτουργία του πρώτου από αυτά ο Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κ. Α. Λοβέρδος εξήγγειλε υποχρεωτικούς προληπτικούς υγειονομικούς ελέγχους όλων των μεταναστών, παράνομων ή μη, χαρακτηρίζοντας όλους τους μετανάστες ως «υγειονομικές βόμβες στο κέντρο της Αθήνας». Σε υλοποίηση όλων αυτών κατατέθηκε και ψηφίστηκε από τη Βουλή τροπολογία η οποία συμπληρώνοντας την ισχύουσα νομοθεσία αντικειμενοποιεί την επικινδυνότητα κάθε αλλοδαπού εκτός Ε.Ε. και αιτούντα άσυλο, καθιστώντας όλους τους αλλοδαπούς οιονεί επικίνδυνους για τη δημόσια υγεία και ως εκ τούτου απελάσιμους. Ο επελαύνων κρατικός εκφασισμός συμπληρώθηκε μετά από λίγες μέρες με την άσκησης ποινικής δίωξης, τη σύλληψη και τη δημόσια διαπόμπευση 15 εκδιδόμενων οροθετικών γυναικών.

Το κυριότερο επιχείρημα που προβάλλεται για τη δικαιολόγηση όλων των παραπάνω είναι ότι η κατάσταση στα μεγάλα αστικά κέντρα και ιδιαίτερα στο κέντρο της Αθήνας έχει γίνει αφόρητη λόγω της αύξησης της εγκληματικότητας των μεταναστών αλλά και των κινδύνων για την δημόσια υγεία.. Με τη δημιουργία κέντρων κράτησης μεταναστών υποτίθεται ότι προσδοκάται να δοθεί συνολική λύση στο μεταναστευτικό ζήτημα, καθώς οι παρανόμως εισελθόντες μετανάστες θα συγκεντρώνονται και θα καταγράφονται προκειμένου να απελαθούν. Ο απώτερος σκοπός των μέτρων αυτών δεν είναι να λυθεί το πρόβλημα, αλλά να μετατοπιστεί από τα μεγάλα αστικά κέντρα στην περιφέρεια και να γίνει έτσι ''αόρατο''. Δηλωτικό αυτών των προθέσεων είναι το γεγονός ότι μιλούν για κέντρα υποδοχής και φιλοξενίας, ενώ στην πραγματικότητα, προαναγγέλλουν την κατασκευή ''στρατοπέδων συγκέντρωσης'' που θα περιβάλλονται από τριπλό συρματόπλεγμα (τύπου ΝΑΤΟ) και θα φυλάσσονται εξωτερικά από αστυνομικές δυνάμεις και εσωτερικά από ιδιωτικές εταιρείες security. Αυτά τα ''στρατόπεδα συγκέντρωσης'' δεν αποτελούν λύση στο μεταναστευτικό ζήτημα, αλλά παραβιάζουν τα θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα, όπως αυτά κατοχυρώνονται στο ελληνικό Σύνταγμα, στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στην Σύμβαση της Γενεύης για τους πρόσφυγες. Ειδικότερα, η κράτηση των παρανόμως εισελθόντων μεταναστών μέχρι την έκδοση απόφασης απέλασης αλλά και μετά την απόφαση, μέχρι την υλοποίηση της απέλασης, χωρίς την ύπαρξη δικαστικής απόφασης ελέγχεται ως προς την συνταγματικότητά της. Επίσης, δεδομένης της κατάστασης στα ήδη υπάρχοντα κέντρα υποδοχής που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της στοιχειώδους αξιοπρεπούς διαβίωσης και για τα οποία η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί πλειστάκις από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, είναι αμφίβολο ότι σε αυτά τα καινούργια κέντρα δεν θα υπάρξει επανάληψη του ίδιου σκηνικού.

Λίγες μέρες μετά τη λειτουργία του πρώτου κέντρου κράτησης μεταναστών στην Αμυγδαλέζα κατατέθηκε από τους Υπουργούς Λοβέρδο, Χρυσοχοίδη, Σαχινίδη και Κουτρομάνη τροπολογία, σύμφωνα με την οποία συνιστούν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και γι’ αυτό καθίστανται απελάσιμοι ή κρατούνται οι μετανάστες ή οι αιτούντες άσυλο με μοναδικό κριτήριο, όχι πια το αν πάσχουν από κάποιο λοιμώδες νόσημα, αλλά τη χώρα προέλευσής τους, τη χρήση ενδοφλέβιων παράνομων ουσιών ή τη διαμονή τους υπό συνθήκες που δεν πληρούν τους στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής. Με αυτό τον τρόπο η μέχρι σήμερα εξατομικευμένη εξέταση και διαπίστωση της επικινδυνότητας του κάθε ατόμου για τη δημόσια υγεία, αντικειμενικοποιείται. Δηλαδή, με πρόφαση τη προστασία της δημόσιας υγείας και της ασφάλειας του κοινωνικού συνόλου καταργούνται στοιχειώδεις κανόνες του κράτους δικαίου, όπως η εξατομικευμένη εξέταση της επικινδυνότητας του καθενός και καθιερώνεται ως νομοθετική επιλογή του κράτους η θέσπιση της συλλογικής ευθύνης με κριτήρια ρατσιστικά, όπως η χώρα προέλευσης.

Τέλος 5 ημέρες πριν τις εκλογές τα εντελλόμενα από τον Υπουργό Υγείας Α. Λοβέρδο κλιμάκια του ΚΕΛΠΝΟ κάνουν σαρωτικούς ελέγχους σε εκδιδόμενα πρόσωπα στο κέντρο της Αθήνας για τον ιό HIV. Τα άτομα που βρίσκονται οροθετικά αντί να τύχουν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης σύμφωνα με την Ιατρική Δεοντολογία, αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως εγκληματίες με την άσκηση ποινική δίωξης για βαρύτατες κατηγορίες, διαπομπεύονται δημόσια και οδηγούνται στον Εισαγγελέα με χειροπέδες και δημοσιοποιούνται με αιτιολογία την αποτροπή του κινδύνου της δημόσιας υγείας φωτογραφίες τους και όλα τα προσωπικά τους δεδομένα. Είναι προφανές ότι η προστασία της δημόσιας υγείας μπορεί να εξυπηρετηθεί αρκούντως με την απλή ανακοίνωση του γεγονότος ότι βρέθηκαν εκδιδόμενα πρόσωπα θετικά στον ιό HIV στο κέντρο της Αθήνας και όχι με τη δημοσιοποίηση των εικόνων της σύλληψης, των φωτογραφιών τους και όλων των προσωπικών τους στοιχείων (ονοματεπώνυμα, πατρώνυμα, ημερομηνίες γέννησης κ.λ.π.). Αυτό αποτελεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση προσβάλει την αξιοπρέπεια και την προσωπικότητα και παραβιάζει το ιατρικό απόρρητο και το απόρρητο των προσωπικών δεδομένων τους. 

Είναι τουλάχιστον υποκριτικό οι ίδιοι που δημιούργησαν σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα μέσω της μηδενικής πολιτικής ενσωμάτωσης και υποστήριξης των μεταναστών και της ανελαστικής νομοθετικής και διοικητικής πρακτικής που προωθούσε την γκετοποίησή τους -με όλα τα προβλήματα που αυτό συνεπάγεται -να αποκρύπτουν από την μία την πολιτική τους αδράνεια και από την άλλη να προκρίνουν ως μόνη λύση την καταστολή. Τέτοιου είδους νομοθετικά μέτρα και πρακτικές στόχο έχουν να αποπροσανατολίσουν την κοινωνία από τα ζητήματα επιβίωσης που αντιμετωπίζει και να εκτονώσουν την κοινωνική δυσαρέσκεια εισάγοντας στο δημόσιο λόγο και στην κρατική λειτουργία λογικές συλλογικής ευθύνης και υποθάλποντας ταυτόχρονα την δράση ρατσιστικών οργανώσεων που παρουσιάζονται ως αυτόκλητοι ρυθμιστές της αποκατάστασης της κοινωνικής ευταξίας. Η νομιμοποίηση τέτοιου είδους λογικών και πρακτικών αποτυπώθηκε και στο εκλογικό αποτέλεσμα με την πανηγυρική είσοδο της Χρυσής Αυγής στη Βουλή. 

Αυτό που αποκρύπτεται επιμελώς είναι ότι οι μετανάστες εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους για λόγους επιβίωσης (για τις οποίες η χώρα μας και γενικά ο δυτικός κόσμος δεν είναι άμοιροι ευθυνών). Αυτοί που σε περιόδους ανάπτυξης γίνονται θύματα εκμετάλλευσης, σε περιόδους κρίσης μετατρέπονται σε εξιλαστήρια θύματα, ανοίγοντας τον δρόμο για να πάρουν την θέση τους και άλλες εξίσου ευάλωτες ομάδες.

ΟΜΑΔΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ (ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ)

Παράνομη η επ' αόριστον διατήρηση DNA από τις Αρχές

Το Ανώτατο Δικαστήριο της Μ. Βρετάνιας αποφάνθηκε ότι η τρέχουσα πρακτική των αστυνομικών αρχών να διατηρούν επ' αόριστον το προφίλ DNA ατόμων που συνελήφθησαν, αλλά ουδέποτε καταδικάστηκάν, συνιστά μέτρο υπερβολικό και παραβιάζει κατάφωρα το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Η βρετανικη αστυνομία, κατά πάγια τακτική, λαμβάνει το προφίλ DNA κάθε ατόμου που συλλαμβάνει και το διατηρεί σε μία εθνική βάση δεδομένων, ανεξαρτήτως του αν ο συλληφθείς αποδειχθεί τελικά αθώος. Οι εξαιρέσεις στον κανόνα αυτό είναι ελάχιστες (π.χ. εξακρίβωση ότι δεν έχει διαπραχθεί έγκλημα ή παράνομη σύλληψη του φερόμενου ως δράστη), αλλά ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις η καταστροφή των γενετικών δεδομένων εναπόκεται στην απόλυτη διακρτική ευχέρεια των Αρχών.

Ήδη από το 2008 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είχε κρίνει ότι η επ' αόριστον, ευρεία και χωρίς διακρίσεις διατήρηση του DNA παραβιαζει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και ιδιαίτερα το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα. Παρ' όλ' αυτά, από τότε μέχρι σήμερα περισσότερα από 200.000 προφίλ DNA αθώων (τελικά) ατόμων προστέθηκαν στην εθνική βάση δεδομένων της Μ. Βρετανίας, εκτοξεύοντας το συνολικό αριθμό των "φακελωμένων" σε 1,1 εκατομμύριο. 

Ωστόσο, ενόψει του νέου σχετικού νομοσχεδίου που εκκρεμεί προς ψήφιση στη βρετανική Βουλή, το δικαστήριο αρνήθηκε να διατάξει τις αστυνομικές αρχές να αλλάξουν την παράνομη τακτική τους. Θα λέγαμε δηλαδή ότι η συγκεκριμένη αποφαση περίπου στερείται εκτελεστόστητας. Έτσι, παρά το θετικό και ευπρόσδεκτο γεγονός του χαρακτηρισμού της τακτικής αυτής ως παράνομης, η εν λόγω απόφαση θα έχει επί του πρακτέου μηδαμινό  ευεργετικό αντίκτυπο για τις εκατοντάδεις χιλιάδες ανθρώπων, των οποίων το DNA εξακολουθεί να διατηρείται κατά παράβαση των θεμελιωδών ατομικών τους δικαιωμάτων. Οι τελευταίοι θα υποχρεωθούν να περιμένουν μεχρι την αλλαγή της αγγλικής νομοθεσίας.

Δείτε το κείμενο της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου εδώ. 

Απαγόρευση παρέλασης ομοφυλοφίλων στη Μόσχα

Παρά τις επαπειλούμενες κυρώσεις από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αξιωματούχοι της Μόσχας θα απαγορεύσουν μια δημόσια παρέλαση από γκέι και λεσβίες, δήλωσαν σήμερα ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η αντιδήμαρχος της Μόσχας Λουντμίλα Σβέτσοβα επιβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση της πόλης δεν θα επιτρέψει την παρέλαση για την υπερηφάνεια των ομοφυλόφιλων που έχει προγραμματιστεί για τις 28 Μαΐου, επειδή η αστυνομία «δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια... των σεξουαλικών μειονοτήτων». Ο Φόλκερ Μπέκ, Γερμανός βουλευτής των Πρασίνων και θύμα μιας αντι-γκέι επίθεσης στη ρωσική πρωτεύουσα, χαρακτήρισε την απαγόρευση «μεροληπτική και παράνομη». «Η ιδέα ότι η ασφάλεια των συμμετεχόντων δεν μπορεί να διασφαλιστεί είναι μια φάρσα», είπε ο Μπεκ. «Ένα κράτος που, με ένα γιγαντιαίο μηχανισμό του στρατού και των υπηρεσιών ασφάλειας, μπορεί να απάγει, να βασανίζει, και να δολοφονεί τον ίδιο του το λαό, δεν θέλει να προστατεύσει τις μειονότητές του». Ο νέος δήμαρχος της Μόσχας, Σεργκέι Σαμπάνιν, συνεχίζει τη μακρόχρονη ομοφοβία της κυβέρνησης της πόλης, δήλωσε ο Νικολάι Αλεξέγιεφ, ένας από τους διοργανωτές της παρέλασης. Μέλη της ένωσης γκέι και λεσβιών της Ρωσίας, η οποία διοργανώνει την προγραμματισμένη πορεία στο κέντρο της Μόσχας, προτίθενται να κατέβουν στους δρόμους, παρά την απαγόρευση της κυβέρνησης της πόλης, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ των ΜΜΕ. (Πηγή: tvxs)

Χρήση Βίας Και Βασανιστήρια Από Κρατικά Όργανα

Χτύπημα με τη σιδερένια λαβή 

Η χρήση βίας από κρατικά όργανα και ειδικά η χρήση αστυνομικής βίας θίγει σημαντικά έννομα αγαθά των πολιτών και συνιστά πάντα αρχικά άδικη συμπεριφορά. Ωστόσο, όταν, ασκείται στα πλαίσια της εκπλήρωσης του αστυνομικού καθήκοντος τότε υπάρχει άρση του άδικου χαρακτήρα σύμφωνα με το αρ. 20 ΠΚ, λόγω άσκησης δικαιώματος ή εκπλήρωσης καθήκοντος. Για να είναι, όμως, νόμιμη η χρήση της αστυνομικής βίας πρέπει να υπακούει στην αρχή της αναλογικότητας, δηλαδή να είναι απολύτως ανάλογης βαρύτητας σε σχέση με τους επιδιωκόμενους στόχους. 

Τούτο σημαίνει ότι πρέπει: α) Να αποτελεί αναγκαίο μέτρο για την αποτροπή τέλεσης εγκλήματος ή την πραγματοποίηση νόμιμης σύλληψης, β) Να είναι μέτρο πρόσφορο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού γ) Να είναι το λιγότερο επαχθές μέσο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού, μεταξύ εξίσου πρόσφορων μέσων και δ) Η προσβολή των εννόμων αγαθών του πολίτη με τη χρήση βίας να μην είναι αξιολογικά ανώτερη από τον σκοπό που επιδιώκεται. Σε κάθε περίπτωση η μεταχείριση βίας ως μέσο για την επίτευξη νόμιμου σκοπού πρέπει να είναι ανάλογη της αντίστασης που τυχόν προβάλλεται.

Όταν τα παραπάνω δεν συντρέχουν και επιπλέον σκοπός της χρήσης βίας είναι απλώς ο εκφοβισμός, η τιμώρηση ή ο εξευτελισμός του θύματος, τότε δεν μιλάμε απλώς για παράνομη χρήση βίας ή για τυχόν παράνομες σωματικές βλάβες. Μιλάμε για βασανιστήρια. Το αδίκημα των βασανιστηρίων τυποποιείται στο άρθρο 137Α του ελληνικού Ποινικού Κώδικα. Σύμφωνα με αυτό "Υπάλληλος ή στρατιωτικός, στα καθήκοντα του οποίου ανάγεται η δίωξη ή η ανάκριση ή η εξέταση αξιόποινων πράξεων ή πειθαρχικών παραπτωμάτων ή η εκτέλεση ποινών ή η φύλαξη ή η επιμέλεια κρατουμένων, τιμωρείται με κάθειρξη, εάν υποβάλλει σε βασανιστήρια κατά την εκτέλεση αυτών των καθηκόντων πρόσωπο που βρίσκεται στην εξουσία του με σκοπό: α) να αποσπάσει από αυτό ή από τρίτο πρόσωπο ομολογία, κατάθεση, πληροφορία ή δήλωση ιδίως αποκήρυξης ή αποδοχής πολιτικής ή άλλης ιδεολογίας β) να το τιμωρήσει, γ) να εκφοβίσει αυτό ή τρίτα πρόσωπα", ενώ ως βασανιστήρια ορίζονται "κάθε μεθοδευμένη πρόκληση έντονου σωματικού πόνου ή σωματικής εξάντλησης επικίνδυνης για την υγεία ή ψυχικού πόνου ικανού να επιφέρει σοβαρή ψυχική βλάβη, καθώς και κάθε παράνομη χρησιμοποίηση χημικών, ναρκωτικών ή άλλων φυσικών ή τεχνικών μέσων με σκοπό να κάμψουν τη βούληση του θύματος".

Σημειωτέον ότι για την τέλεση του αδικήματος των βασανιστηρίων δεν είναι καν αναγκαία η επέλευση οποιασδήποτε σωματικής βλάβης. Και τούτο διότι το προστατευόμενο έννομο αγαθό στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα του θύματος αλλά η ελευθερία του. Αυτό που έχει σημασία είναι η κάμψη της βούλησης του θύματος στη βάση μίας εξουσιαστικής σχέσης και η εκμηδένιση της αξιοπρέπειας και της προσωπικότητάς του. Η ταυτόχρονη προσβολή της σωματικής του ακεραιότητας, δηλαδή η βλάβη του σώματος ή της υγείας του, συνιστούν απλώς μέσα για την επίτευξη του παραπάνω (παράνομου) σκοπού. 

 Σκοπός τέλεσης των βασανιστηρίων, σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη του ΠΚ, είναι η απόσπαση ομολογίας, κατάθεσης, πληροφορίας ή δήλωσης – ιδίως αποκήρυξης ή αποδοχής πολιτικής ή άλλης ιδεολογίας - ο εξαναγκασμός, δηλαδή, του ατόμου σε συγκεκριμένη πράξη. Σκοπός των βασανιστηρίων είναι επίσης ο εκφοβισμός του θύματος, ο οποίος εμπεριέχει και αυτός το στοιχείο εξαναγκασμού του ατόμου να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του στις επιθυμίες των βασανιστών του. Σύμφωνα με την καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου, Ελ. Καστανίδου - Συμεωνίδου, αμφιβολίες θα μπορούσε να διατυπώσει κανείς ως προς το περιεχόμενο προσβολής της ελευθερίας, όταν τα βασανιστήρια τελούνται με αποκλειστικό σκοπό την τιμώρηση του θύματος. Και στην περίπτωση όμως αυτή, η προσβολή της ελευθερίας δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Γιατί η τιμωρία για μία πράξη (τη συμμετοχή λ.χ. σε μία διαδήλωση) ή για μία επιλογή (τη συμμετοχή λ.χ. σε ένα πολιτικό κόμμα ή μία πολιτική οργάνωση) εμπεριέχει σε κάθε περίπτωση μία υπόδειξη: υποδεικνύει – άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο άμεσα – ότι το θύμα θα πρέπει να τηρεί «άλλη» συμπεριφορά στο μέλλον. 

Κατά την ίδια "αυτό που χαρακτηρίζει τα βασανιστήρια και τα διακρίνει από τις υπόλοιπες μορφές αυθαίρετης κρατικής βίας είναι ότι η υποταγή της βούλησης των ατόμων και η προσβολή της ελευθερίας τους γίνεται στα πλαίσια μιας σχέσης εξουσίασης, και μάλιστα όχι οποιασδήποτε, αλλά μιας θεσμοθετημένης σχέσης εξουσίασης, που προσφέρει στο δράστη προνομιούχα «πρόσβαση» στα έννομα αγαθά του θύματος, το οποίο βρίσκεται «υπό την εξουσία» του, χωρίς να έχει καμία δυνατότητα αυτοδιάθεσης. Εξαιτίας αυτής ακριβώς της σχέσης, η χρήση των βασανιστηρίων και των άλλων προσβολών της ανθρώπινης αξιοπρέπειας δε συνεπάγεται απλώς μια συνηθισμένη προσβολή της ελευθερίας, αλλά οδηγεί κατά κυριολεξία στην εξουδετέρωση της βούλησης του ατόμου και στον υποβιβασμό του σε αντικείμενο εξουσίασης... Τέτοια περίπτωση συντρέχει όταν οι αστυνομικοί, αφού έχουν καταφέρει να ακινητοποιήσουν το άτομο που θέλουν να συλλάβουν, στη συνέχεια το κακοποιούν ενώ αδυνατεί να ξεφύγει ή όταν, μετά τη λήξη κάποιων επεισοδίων, απομονώνουν ένα άτομο – επειδή θεωρούν ότι συμμετείχε στα επεισόδια – και το κτυπούν με γροθιές, κλοτσιές ή με γκλοπ στο πρόσωπο και σε άλλα σημεία του σώματός του". Σας θυμίζει κάτι;

Το έγκλημα των βασανιστηρίων τιμωρείται με κάθειρξη και βεβαίως ο καταδικασθείς στερείται τα πολιτικά του δικαιώματα και εκπίπτει από τη δημόσια θέση του. 

Αφορμή για το παραπάνω post στάθηκε φυσικά η χθεσινή θηριωδία των ανδρών των ΜΑΤ εναντίον πολίτη, ο οποίος υπέστη κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και μέχρι αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση στην εντατική του Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου Νικαίας, αφού πρώτα υποβλήθηκε σε εγχείρηση. Εκτός από αυτόν, δεκάδες άλλοι μεταφέρθηκαν τραυματίες σε Νοσοκομεία ως συνέπεια της αστυνομικής αυθαιρεσίας.  

(Ειδικά για το νομικό καθεστώς της χρήσης όπλων από αστυνομικούς, δείτε εδώ)

Σχολείο και δημόσια κριτική (με αφορμή τις αποβολές λόγω facebook)

Χθες μάθαμε ότι δώδεκα μαθητές του Γυμνασίου Ν. Αγχιάλου Βόλου αποβλήθηκαν από το σχολείο τους επειδή ανέβασαν στο facebook φωτογραφίες καθηγήτριάς τους, τις οποίες συνόδευαν με όχι και τόσο κολακευτικά σχόλια. Στους δύο μαθητές που ανέβασαν τις φωτογραφίες επιβλήθηκε πενθήμερη αποβολή ενώ όσοι απλώς τις σχολίασαν "έφαγαν" από δύο μέρες ο καθένας. Το φαινόμενο δεν είναι βέβαια καινόυριο. Έχει ξανασυμβεί, στο Βόλο και άλλου.  

Το ζήτημα που τίθεται εδώ είναι κάτα πόσο μπορούν να περιοριστούν συνταγματικά δικαιώματα των μαθητών, όπως το δικαίωμα της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας, της ελευθερίας της έκφρασης και της συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας (άρθρ. 5, 14 και 5Α Σ.), χάριν της "προσήκουσας διαγωγής τους, νοουμένης ως εμπράκτου συμμορφώσεως πρός τους διέποντας την σχολικήν ζωήν κανόνας και προς τας ηθικάς αρχάς του κοινωνικού περιβάλλοντος". 
Το απαρχαιωμάνο νομικό καθεστώς που ισχύει σήμερα για τη Μέση Εκπαίδευση και αφορά μεταξύ άλλων και στα ζητήματα της διαγωγής των μαθητών (π.δ. 104/1979) είναι ελαφρώς προοδευτικότερο από τον περίφημο νόμο 4000 (Ν. 4000/1958). Σύμφωνα, λοιπόν, με το ισχύον πλαίσιο κάθε παρέκκλιση του μαθητή από τους κανόνες της σχολικής ζωής ή από τις ηθικές αρχές του κοινωνικού περιβάλλοντος, είτε εντός είτε εκτός σχολείου, αποτελεί αντικείμενο παιδαγωγικού ελέγχου και αντιμετωπίζεται εν ανάγκη με σχολικές κυρώσεις (άρθρ. 26 παρ. 3 π.δ. 104/1979). Δεν χρειάζεται να είναι κανείς νομικός για να καταλάβει πόσο ατυχής είναι η παραπάνω διατύπωση και πόσο ευεπίφορη στην ερμηνευτική αυθαιρεσία ή ανεπάρκεια του κάθε εκπαιδευτικού που είναι επιφορτισμένος με την αρμοδιότητα καταλογισμού και επιβολής πειθαρχικών ποινών σε "παρεκκλίνοντες" μαθητές. 
Ακόμα κι αν θεωρηθεί ότι οι παραπάνω διατάξεις δεν είναι εντελώς αντίθετες με το Σύνταγμα, τότε - προκειμένου να περισωθεί το κανονιστικό τους περιεχόμενο - χρειάζεται τουλάχιστον μία ερμηνεία τους σύμφωνη με το Σύνταγμα. Το τελευταίο - πέρα από την κατοχύρωση των παραπάνω ατομικών δικαιωμάτων - ορίζει ως βασική αποστολή της εκπαίδευσης τη διάπλαση των μαθητών σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες (άρθρ. 16 παρ. 2 Σ). Είναι προφανές ότι αυτό το πρότυπο του ελεύθερου και υπεύθυνου πολίτη δεν μπορεί να προαχθεί, όταν το σχολείο αναλαμβάνει το ρόλο της ασφάλειας, με την επιτήρηση των μαθητών κατά την ανάπτυξη των εξωσχολικών τους δραστηριοτήτων ή όταν απειλεί τους μαθητές με πειθαρχικές κυρώσεις στην περίπτωση άσκησης δημόσιας κριτικής στα κακώς κείμενα του σχολείου ή στους καθηγητές τους. 
Το facebook (όπως και τα υπόλοιπα social networks) είναι ένα μέσο ελεύθερης διακίνησης ιδεών, μία δημόσια σφαίρα επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών, στην οποία δικαίωμα συμμετοχής έχουν όλοι. Σ΄ αυτή τη δημόσια σφαίρα κάθε μαθητής δικαιούται να ασκεί κριτική στο σχολείο ή τους καθηγητές του, αρκεί να μη θίγει την προσωπικότητα ή την αξιοπρέπεια τρίτων προσώπων. Δεν γνωρίζω το περιεχόμενο των αναρτήσεων των μαθητών της Ν. Αγχιάλου. Σίγουρα το πρόβλημα δεν ήταν οι φωτογραφίες (Εδώ, βέβαια, η καθηγήτρια έχει δίκαιο να διαμαρτύρεται, αφού παραβιάζεται το δικαίωμα της στην πληροφορική αυτοδιάθεση, δηλαδή η ελευθερία να παρουσιάζει η ίδια τον εαυτό της σε τρίτους, όταν και όπως επιθυμεί). Αν, όμως, οι φωτογραφίες συνοδεύονταν από κολακευτικά σχόλια, μάλλον ένα από τα "like" θα ήταν δικό της. Αυτό που πείραξε τους καθηγητές ήταν η δημόσια κριτική και τα σχόλια εναντίον της συναδέλφου τους. Η συμπεριφορά αυτή μάλλον δεν συνάδει "με τας ηθικάς αρχάς του κοινωνικού περιβάλλοντος". 
Αντίθετα, όταν τα παιδιά σιωπούν και αποχαυνώνονται μπροστά στις τηλεοράσεις ή στα video games, δεν παραβιάζουν καμία ηθική αρχή, κοιμόμαστε όλοι ήσυχοι και το σχολείο συνεχίζει να παράγει "ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες".                      

9,84 και Χριστός Ανέστη ή Η σταύρωση του Καμίνη

Η ιστορία είναι γνωστή: ο Δήμος Αθηναίων συνέστησε στους ραδιοφωνικούς παραγωγούς του 9,84 να μην εύχονται με το "Χριστός Ανέστη" κατά τις ημέρες του Πάσχα, αλλά να προτιμούν το "Χρόνια Πολλά" ως πιο αχρωμάτιστο θρησκευτικά. Το σκεπτικό είναι ότι ο 9,84 είναι ένας δημοτικός ραδιοσταθμός και ως τέτοιος, δηλαδή ως κατ' ουσίαν κρατικό μέσο επικοινωνίας, θα πρέπει να επιφυλάσσει ίση αντιμετώπιση σε όλους τους ακροατές του, ανεξαρτήτως των θρησκευτικών πεποιθήσεων των τελευταίων. 

Δεν πρόκειται, φυσικά, να υποστηρίξω ότι με την ενέργεια αυτή του Καμίνη λύνεται κάποιο πρόβλημα θρησκευτικής ελευθερίας στη Χώρα ούτε ότι η μέχρι σήμερα δημόσια εκφορά της εθιμικά καθιερωμένης ευχής "Χριστός Ανέστη" από ένα δημοτικό ραδιόφωνο δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υποστηρίζω, απλώς, ότι μία τέτοια κίνηση είναι θετική, έστω και σε επίπεδο συμβολισμού. 

Μου έκανε εντύπωση η έντονα αρνητική κριτική που ασκήθηκε για τη σύσταση αυτή του Δημάρχου Αθηναίων από σοβαρούς νομικούς (όπως π.χ. από τον συνάδελφο Β. Σωτηρόπουλο, τον οποίο - αν και δε γνωρίζω προσωπικά - εκτιμώ ιδιαίτερα ή τη Γραμματέα της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Κλειώ Παπαπαντολέων). Συμφωνώ απολύτως ότι στο πλαίσιο μίας πολιτικής για την ουσιαστική προάσπιση και προώθηση του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας δεν μπορεί να είναι προτεραιότητα η "απαγόρευση" του "Χριστός Ανέστη" σε ένα οποιοδήποτε δημοτικό ραδιόφωνο. 

Φυσικά και προέχει η απο-θρησκευτικοποίηση του Κράτους σε όλους τους τομείς της δημόσιας διοίκησης και ιδιαίτερα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο πολίτης υποχρεώνεται - άμεσα ή έμμεσα - να αποκαλύψει τις θρησκευτικές ή κοσμοθεωρητικές του πεποιθήσεις (π.χ. υποχρεωτική προσευχή στα σχολεία ή στο στρατό, διδασκαλία μαθήματος θρησκευτικών υπό μορφή κατήχησης, επιλογή τύπου όρκου σε δημόσιες αρχές ή σε δικαστήρια κλπ.). Είναι, επίσης, αυτονόητο το δικαίωμα της μουσουλμανικής κοινότητας της Αθήνας να ανεγείρει δικό της λατρευτικό χώρο και είναι γνωστό ότι το δικαίωμα της ελευθερίας της θρησκευτικής λατρείας (όπως και κάθε ατομικό δικαίωμα) δεν μπορεί να εξαρτάται από όρους αμοιβαιότητας (αυτό είναι ένα προσφιλές ακροδεξιό επιχείρημα: "ανοίξτε τη Χάλκη και θα σας χτίσουμε τζαμί" κλπ.). Αυτό είναι πράγματι ένα σοβαρό ζήτημα και θα έπρεπε να έχει λύθεί χθες. Εννοείται ότι το μείζον πρόβλημα είναι ο πολυπόθητος διαχωρισμός Κράτους και εκκλησίας. (Παρεμπιπτόντως, το Κράτος δεν οφείλει να "θρησκεύεται", όπως διάβασα κάπου, λόγω της συνταγματικής διάταξης περί "επικρατούσας θρησκείας". Δεν οφείλει καν να ανέχεται άλλες γνωστές θρησκείες ή δόγματα, προωθώντας παράλληλα την επίσημη θρησκεία. Στο ελληνικό Σύνταγμα δεν υπάρχει επίσημη θρησκεία και από την αμιγώς περιγραφική διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 δεν απορρέει καμία απολύτως υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στην ορθόδοξη εκκλησία). Αυτό που δεν μπορώ να καταλάβω είναι γιατί θα έπρεπε να περιμένει ο Καμίνης να γίνουν όλα τα προηγούμενα, για να κάνει ένα τόσο δα συμβολικό βήμα.  

Άντρες του Λιμενικού Πειραιά βασάνισαν άγρια 20χρονη κρατούμενη

Το ότι οι δυνάμεις καταστολής (ξηράς τε και θαλάσσης) έχουν ξεφύγει εντελώς - κυρίως από την εποχή Πολύδωρα και μετά - είναι γνωστό. Είναι, επίσης, προφανές ότι θεωρούν καθήκον τους να πουλούν νταηλίκι και να εξευτελίζουν συστηματικά την αξιοπρέπεια όποιου έχει την ατυχία να πέσει στα χέρια τους. Κάτι τέτοιο συνέβη και στην περίπτωση της 20χρονης κρατούμενης, την οποία με αυταπάρνηση και κίνδυνο της ζωής τους βασάνισαν οι "ήρωες" του Λιμενικού Πειραιά, παρόλο που - ως γνωστόν - δουλεύουν για ένα κομμάτι ψωμί.  Ακολουθεί αυτούσιο το κείμενο της "Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων": 

Ποιος είπε ότι τελείωσαν τα βασανιστήρια; Και ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι το εξπρές του μεσονυχτίου δεν συνεχίζει εν έτη 2011 το θλιβερό του δρόμο; Η ιστορία που θα διηγηθούμε, αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο. 

Όλα άρχισαν στις 13 Απριλίου, όταν άντρες του Λιμενικού στον Πειραιά συνέλαβαν 20χρονη Ρουμάνα, η οποία είχε στην κατοχή της ποσότητα ινδικής κάνναβης. Η συνέχεια γνωστή: ανάκριση, απολογία, προφυλάκιση... Ίσως να μην είχε ιδιαίτερη αξία η αναφορά μας στο γεγονός αν δεν είχαν μεσολαβήσει απίστευτες βιαιότητες κατά τη διάρκεια της ανάκρισης. Όχι ότι είναι η πρώτη φορά που οι κρατούμενοι, ιδίως οι κρατούμενες, υφίστανται βασανιστήρια, απλώς δύσκολα προκύπτουν καταγγελίες. Αλλά ας έρθουμε στα γεγονότα, όπως τα περιγράφει στην κατάθεσή της η 20χρονη.

“...Στο Λιμενικό το δήλωσα από την αρχή, αλλά άρχισαν να με χαστουκίζουν. Με ρωτούσαν στα ελληνικά αλλά εγώ δεν καταλάβαινα. Τους είπα στα αγγλικά ότι δεν καταλαβαίνω καλά τα ελληνικά. Βρήκαν πάνω μου ένα βιβλιαράκι με εκφράσεις ελληνικών από τα ρουμανικά. Εκεί ήταν σημειωμένο το “δεν καταλαβαίνω ελληνικά” και συνέχισαν να με χτυπούν χειρότερα (...) Στο Λιμενικό με χτύπησαν άσχημα ιδίως στα χέρια. Τις χειροπέδες μου τις γύρισαν με τα χέρια πίσω και μου έβαλαν σακούλες στο πρόσωπο. Αυτό επαναλήφθηκε δύο φορές με τη σακούλα στο στόμα. Μετά ένας από αυτούς με πήγε σε ένα δωμάτιο, μόνον εγώ και αυτός και άρχισε να με ψαχουλεύει, να με πειράζει στο στήθος και λοιπά. Μετά άρχισε να με δέρνει. Ήρθαν και οι άλλοι μετά. Με ρωτούσαν συνεχώς: “θέλεις πίπα;” “σου αρέσει η πίπα;” Στο πίσω μέρος του ποδιού μου έχω ένα μεγάλο σημάδι. Δεν ξέρω με τι με λαβώσανε. Έχασα τις αισθήσεις μου τρεις φορές. Ένας με κλώτσησε στον πισινό και γενικά δεν ήξερα τι μου γινόταν (...)

Η κοπέλα αυτή τη στιγμή βρίσκεται στις φυλακές Κορυδαλλού. 

Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων, καταγγέλλει την απάνθρωπη συμπεριφορά των αντρών του Λιμενικού, τα στοιχεία των οποίων εύκολα μπορούν να προκύψουν από την ώρα σύλληψης και παραμονής της νεαρής στο ανακριτικό λιμενικό γραφείο. Καλούμε το υπουργείο Δικαιοσύνης να πάρει άμεσα θέση, ελπίζοντας ότι η υπόθεση δεν θα μπει στα συρτάρια. Από μας, τουλάχιστον, θα υπάρχει συνέχεια.

Πρωτοβουλία για τα δικαιώματα των κρατουμένων: Φριχτές συνθήκες στα κρατητήρια Θεσσαλονίκης

Η φρικτή κατάσταση που επικρατεί στα Κρατητήρια της Θεσσαλονίκης έχει οδηγήσει σε απόγνωση τους  67 προσωρινά κρατούμενους, υποτίθεται,  ανθρώπους οι οποίοι ζουν σε συνθήκες ληγμένης κονσέρβας! Από τα τέλη Μαρτίου έχουν ξεκινήσει αποχή από το συσσίτιο και έχουν ήδη αποστείλει επιστολή διαμαρτυρίας προς το υπουργείο Δικαιοσύνης και τον Συνήγορο του Πολίτη υποβάλλοντας συγκεκριμένα αιτήματα.

Οι… «συνθήκες υγιεινής» έχουν μετατραπεί σε «συνθήκες βρώμας» και η «συνθήκες σίτισης» σε «συνθήκες δηλητηρίασης και πείνας».  Όπως οι ίδιοι καταγγέλλουν, σκεπάζονται με χιλιοχρησιμοποιημένες κουβέρτες που έχουν να πλυθούν από κατασκευής τους, έχουν αναλάβει με τα δικά τους μηδαμινά χρήματα την προσωπική τους υγιεινή σε τουαλέτες όπου θεριεύουν οι κίνδυνοι για μολύνσεις, για μολυσματικές ασθένειες, και, πολύ συχνά, η υποτυπώδης, ακατάλληλη σίτιση, τους δημιουργεί επιπλέον στομαχικά προβλήματα με τις ανάλογες επιπτώσεις.

Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων, δηλώνει απερίφραστα τη στήριξη της στους κρατούμενους των κρατητηρίων και απαιτεί από τους «συναρμόδιους φορείς» - υπουργεία ΠΡΟ-ΠΟ και Δικαιοσύνης - να δώσουν λύση στα ανυπέρβλητα προβλήματα που έχουν οι ίδιοι δημιουργήσει με τη μέχρι τώρα στάση τους, η οποία συνοψίζεται σε ανταλλαγές ‘παραπόνων’ μεταξύ τους για την «έλλειψη προσωπικού» και «χώρου» στα κολαστήρια αλλά και σε υποκριτικές δηλώσεις στήριξης στα αιτήματα των κρατουμένων από τους πιστούς τους υπηρέτες-ανθρωποφύλακες.

Η λύση για το πρόβλημα επιβίωσης, πλέον, των κρατουμένων πρέπει να δοθεί άμεσα και να σταματήσει αυτό το τσίρκο δηλώσεων και αντισφαίρισης ευθυνών.

Επιτέλους πρέπει να γίνει αντιληπτό το προφανές, ότι η επίλυση των οικτρών προβλημάτων στις ελληνικές φυλακές δεν είναι η δημιουργία καινούριων, φρεσκοβαμμένων κολαστηρίων.

Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων

Δωρεά Οργάνων με το σύστημα της «εικαζόμενης συναίνεσης» του θανόντος δότη

Όπως είναι ευρέως γνωστό, το Υπουργείο Υγείας προωθεί σχέδιο νόμου υπό τον τίτλο «Δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων και άλλες διατάξεις», το οποίο έρχεται να τροποποιήσει το ισχύον νομικό πλαίσιο που αφορά στις μεταμοσχεύσεις και κυρίως το ν. 2737/1999, που αναφέρεται ειδικά στις μεταμοσχεύσεις ανθρωπίνων ιστών και οργάνων. (Τα άλλα νομοθετήματα που συγκαθορίζουν το κανονιστικό πλαίσιο των μεταμοσχεύσεων στην Ελλάδα είναι η Διεθνής Σύμβαση του Οβιέδο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Βιοϊατρική, η οποία κυρώθηκε με το ν. 2619/1998, καθώς και ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας, που τέθηκε σε ισχύ με το ν. 3418/2005).

Το σημείο που προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον, νομικό και κοινωνικό, στο προτεινόμενο σχέδιο και έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις (θετικές ή αρνητικές) είναι η εισαγωγή ενός αμιγούς συστήματος εικαζόμενης συναίνεσης της βούλησης του θανόντος δότη, στην περίπτωση που ο τελευταίος δεν είχε εκφράσει ρητά την επιθυμία του σχετικά με την μετά θάνατο τύχη οργάνων του σώματός του. Ας σημειωθεί απλώς εδώ ότι πανομοιότυπη ρύθμιση περιείχαν δύο προγενέστερα προσχέδια νόμων το 2005 και το 2007, τα οποία τελικά δεν ψηφίστηκαν.

Μέχρι σήμερα και υπό το ρυθμιστικό πλαίσιο του ισχύοντος ν. 2737/1999 η αφαίρεση οργάνων από θανόντα δότη, με σκοπό τη μεταμόσχευση είναι δυνατή υπό τις εξής τρεις προϋποθέσεις: α) Την επέλευση εγκεφαλικού θανάτου του δότη, έστω και αν οι λειτουργίες ορισμένων οργάνων διατηρούνται με τεχνητά μέσα, β) Την έγγραφη συναίνεση του δυνητικού δότη και, αν ο τελευταίος δεν είχε εκφράσει όσο ζούσε συναίνεση ή άρνηση, τη μη αντίθεση στην αφαίρεση του σύζυγου, των ενήλικων τέκνων, των γονέων ή των αδέλφών του και γ) Τη διενέργεια της αφαίρεσης μόνο για θεραπευτικούς σκοπούς.

Με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου παραμένει άθικτη μόνο η τρίτη από τις παραπάνω προϋποθέσεις, δηλ. η διενέργεια της αφαίρεσης οργάνων αποκλειστικά για θεραπευτικούς σκοπούς. Αντιθέτως, ως προς το πρόβλημα της συναίνεσης επιχειρείται να εισαχθεί μία ρύθμιση, η οποία βρίσκεται περίπου στον αντίποδα της ήδη ισχύουσας. Μέχρι σήμερα ισχύει ένα ενδιάμεσο σύστημα: Εάν ο δυνητικός δότης δεν έχει παράσχει την έγραφη συναίνεσή ή άρνησή του για την αφαίρεση οργάνων του, η βούλησή του υποκαθίσταται κατά κάποιον τρόπο από τον σύζυγο ή στενούς συγγενείς του (τούτο βέβαια είναι ήδη προβληματικό, αφού: α. ακόμα κι αν ο θανών είχε εκφράσει ρητά οποιαδήποτε βούλησή του στους οικείους του, είναι ιδιαίτερα δυσαπόδεικτο το αληθές περιεχόμενό της και β. σε περίπτωση που δεν είχε εκφράσει ρητά οποιαδήποτε θεση του, είναι εξίσου αμφίβολη η επιτυχής ανίχνευση μίας υποθετικής βούλησης από την πλευρά των συγγενών και εν τέλει ο σεβασμός των τελευταίων στο δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού του θανόντος). Πάντως, στην πράξη εάν δεν υπάρχει ρητά εκπεφρασμένη βούληση του θανόντος προς τους συγγενείς, οι τελευταίοι ερμηνεύουν τη σιωπή μάλλον ως άρνηση παρά ως συναίνεση στη δωρεά. Εν αμφιβολία, δηλαδή, αποφασίζουν κατά της αφαίρεσης οργάνων.

Με τη νέα ρύθμιση η αφαίρεση ενός ή περισσοτέρων οργάνων από ενήλικο, θανόν πρόσωπο πραγματοποιείται εφόσον, όσο ζού́σε δεν είχε εκφράσει εγγράφως την αντίθεσή του, με σχετική δήλωση στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων. Με άλλα λόγια έχουμε εδώ ουσιαστικά μία αντιστροφή του τεκμηρίου της βούλησης του νεκρού: Οποιοσδήποτε καθίσταται εν δυνάμει δότης, όχι αν είχε εκφράσει σχετική επιθυμία προς τούτο, αλλά αν δεν είχε εκφράσει (και μάλιστα ρητά και εγγράφως) όσο ζούσε την αντίθεσή του.

Όσο κι αν μία τέτοια ρύθμιση είναι κοινωνικά επαινετέα, νομίζω ότι προσκρούει σε θεμελιώδεις αρχές και συνταγματικά προστατευόμενα έννομα αγαθά, με κυριότερα την αρχή του σεβασμού και της προστασίας της αξίας του ανθρώπου (άρθρ. 2 παρ. 1 Σ.), την ελευθερία του αυτοπροσδιορισμού και της αυτοδιάθεσης, η οποία βρίσκει κανονιστικό έρεισμα στο άρθρ. 5 παρ. 1 Σ και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και το δικαίωμα του ατόμου να αποφασίζει θετικά για την τύχη του σώματός του μετά θάνατον και, σε κάποιες περιπτώσεις, ακόμα και την ελευθερία της συνείδησης, με την έννοια ότι είναι δυνατό να προσβάλλονται οι θρησκευτικές, φιλοσοφικές ή κοσμοθεωρητικές πεποιθήσεις του ατόμου. Το ότι η νέα ρύθμιση παρέχει τη δυνάτοτητα στον εν δυνάμει δότη να δηλώσει την αντίθεσή του στην αφαίρεση των οργάνων του, θεωρώ ότι δεν θεραπεύει το πρόβλημα. Ας έχουμε πάντα κατά νού ότι πρόκειται για δώρεα, δηλαδή για μία χαριστική πράξη που υπαγορεύεται από την αίσθηση ενός ιδιαίτερου ηθικού καθήκοντος και εξαρτάται από τη διάθεση αλτρουισμού κάθε άνθρωπου. Μπορούμε να μιλάμε για υποχρέωση από κοινωνική ή ηθική σκοπιά, αλλά σίγουρα μιλάμε για ένα ατομικό δικαίωμα – και μάλιστα θεμελιώδες – από νομικής πλευράς. Έτσι, είναι ευπρόσδεκτη και ευκταία η «διενέργεια ενημερωτικής εκστρατείας του κοινού σχετικά με τη δωρεά οργάνων και τις μεταμοσχεύσεις», που εξαγγέλλει το άρθρ. 7 του προσχεδίου, αλλά δεν μπορεί να είναι συνταγματικά ανεκτή η άνωθεν επιβολή (έστω και υπό όρους) συγκεκριμένων προτύπων κοινωνικής συμπεριφοράς, ακόμα κι αν αυτά αποβλέπουν στο κοινό καλό. Σε δημοκρατική και πολιτικά φιλελεύθερη κοινωνία, όπως (πρέπει να) είναι η δική μας, οφείλουμε σε περίπτωση αμφιβολίας να αποφαινόμαστε υπέρ της ελευθερίας του ατόμου, δηλ. της ευχέρειάς του να ασκεί (ή να μην ασκεί) ένα δικαίωμά του κατά τρόπο αυτόνομο και χωρίς εξωτερικούς καταναγκασμούς, και όχι υπέρ της υποκατάστασης της βούλησής του και μάλιστα από κρατικά όργανα, προς εξυπηρέτηση οποιούδηποτε σκόπου (ακόμη και αξιέπαινου, όπως εν προκειμένω). Η άσκηση των δικαιωμάτων επιτρέπεται στους φορείς τους, δεν επιβάλλεται από το Κράτος.

Με «εικαζόμενη συναίνεση» θα επιτρέπεται αφαίρεση οργάνων μετά θάνατον

Τη δυνατότητα αφαίρεσης οργάνων από υποψήφιο δότη χωρίς να απαιτείται συναίνεση από συγγενείς προβλέπει το προσχέδιο νόμου του υπουργείου Υγείας «Δωρεά και Μεταμόσχευση Οργάνων και άλλες διατάξεις», που συζητήθηκε χθες στο Υπουργικό Συμβούλιο. Το προσχέδιο εισάγει τον όρο «εικαζόμενη συναίνεση», που σημαίνει ότι εφ’ όσον ο υποψήφιος δότης δεν είχε δηλώσει στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων την αντίθεσή του στη δωρεά οργάνων του όσο ζούσε, θα μπορούν να αφαιρούνται τα όργανα μετά τον θάνατό του. Το προσχέδιο προβλέπει επιπλέον τη διεύρυνση του βαθμού συγγένειας (από τον 2ο στον 4ο βαθμό) στις ζώσες μεταμοσχεύσεις, ενώ επιτρέπει την αφαίρεση οργάνων από ζώντα δότη με τον οποίο ο ασθενής έχει υπογράψει σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης ή συνδέεται αισθηματικά (απαιτείται άδεια με δικαστική απόφαση). Σε περίπτωση που μεταξύ δότη και λήπτη δεν υπάρχει ιστοσυμβατότητα, πραγματοποιείται η αφαίρεση οργάνου και ταυτόχρονα ο ασθενής προτάσσεται στην κατάταξη στο εθνικό Μητρώο με τους λήπτες.

(Πηγή: Καθημερινή)

ΣτΕ: Συνταγματική η αλλαγή επωνύμου της συζύγου μετά το γάμο

Το Δ' Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας με την υπ' αριθμ. 1044/2010 απόφασή του έκρινε ότι μπορεί η σύζυγος μετά το γάμο της να ζητήσει από τη νομαρχία την αλλαγή του επωνύμου της και την απόκτηση του επωνύμου του συζύγου της.

Ωστόσο, λόγω της σπουδαιότητας του συγκεκριμένου ζητήματος η υπόθεση παραπέμφθηκε στην αυξημένη επταμελή, σύνθεση του ίδιου Τμήματος προς οριστική κρίση.

Η αλλαγή του επωνύμου της συζύγου πριν την εφαρμογή του Ν. 3791/2008 ήταν δυνατή με απόφαση του νομάρχη κατόπιν αιτήσεως της ενδιαφερομένης. Μετά την ισχύ του Ν. 3719/2008 η αλλαγή του επωνύμου της συζύγου μπορεί να γίνει κατόπιν συμφωνίας των συζύγων με κοινή δήλωσή τους ενώπιον του ληξιάρχου.

Ειδικότερα, το ΣτΕ αναφέρει στη συγκεκριμένη απόφασή του ότι «το επώνυμο, ναι μεν αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου, πλην η πρόσκτηση ή η αλλαγή του δεν απόκειται στην ιδιωτική βούληση, αλλά ενδιαφέρει τη δημόσια τάξη, ως θέμα συναπτόμενο με την ασφάλεια των συναλλαγών και των εννόμων εν γένει σχέσεων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του ατόμου, χωρεί δε δια της διοικητικής οδού».

Ο νομάρχης όμως -συνεχίζει η απόφαση- «κατά την ενάσκηση της σχετικής του αρμοδιότητας οφείλει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, προπαντός να εκτιμά τους λόγους που επικαλείται ο αιτών τη μεταβολή του επωνύμου του και να αποφαίνεται ενόψει της σοβαρότητας των λόγων αυτών, εάν ενδείκνυται ή όχι η ζητούμενη μεταβολή, αιτιολογώντας ειδικά, από την άποψη αυτή, την απόφασή του».

Περαιτέρω, προσθέτει η απόφαση του ΣτΕ, «ναι μεν κατά το άρθρο 1388 του Αστικού Κώδικα, όπως ίσχυε μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 15 του ν. 1329/83 και πριν την συμπλήρωση του ανωτέρω άρθρου 15 με την προσθήκη σε αυτό τρίτης παραγράφου, δια του άρθρου 28 του ν. 3719/2008, ο γάμος δεν επάγεται μεταβολή του επωνύμου της συζύγου, ως προς τις έννομες σχέσεις αυτής, που δύναται πάντως να χρησιμοποιεί το επώνυμο του συζύγου της, με τη συναίνεσή του, στις κοινωνικές της σχέσεις, όμως, εκ τούτου ουδόλως έπεται, ότι αποκλείεται στην έγγαμη γυναίκα, μετά την τέλεση γάμου, να ζητήσει, κατά την διαδικασία και υπό τα προαπαιτούμενα του Ν. 2573/1953, την μεταβολή του επωνύμου της και την πρόσκτηση παρ' αυτής ως επωνύμου εκείνου του συζύγου της».

Και καταλήγει η δικαστική απόφαση: «Η ερμηνεία δ' αυτή μάλιστα παρίσταται επιβεβλημένη εν όψει και της συνταγματικής κατοχυρώσεως του δικαιώματος της ελευθέρας αναπτύξεως της προσωπικότητας (άρθρο 5), καθώς και της προστασίας του γάμου και της οικογένειας (άρθρο 21)».

Στο ΣτΕ είχε προσφύγει εκδότρια βιβλίων η οποία ζήτησε από τη Νομαρχία Αθηνών τη συμπλήρωση του επωνύμου της με το επώνυμο του συζύγου της, ισχυριζόμενη ότι μετά το γάμο της αντιμετωπίζει προβλήματα ταυτοπροσωπίας ενώπιον των αρχών της Ελβετίας, όπου διαμένει ο σύζυγός της, αλλά και στις σχέσεις της με τους πελάτες της στην επαγγελματική δραστηριότητά της.

Ο νομάρχης απέρριψε το αίτημά της και άσκησε προσφυγή ενώπιον του γενικού γραμματέα Περιφέρειας, η οποία και πάλι απερρίφθη με τον ισχυρισμό ότι οι λόγοι που προβάλλονται δεν αποτελούν εξαιρετική περίπτωση που να δικαιολογούν την αλλαγή, αλλά και οι αλλεπάλληλες αλλαγές αποτελούν καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος των πολιτών. Κατόπιν αυτών η εκδότρια προσέφυγε στο ΣτΕ.

Πηγή: www.kathimerini.gr 

Αποζημίωση στον φοιτητή για την υπόθεση της ζαρντινιέρας

Αποζημίωση ύψους 300.000 ευρώ θα καταβληθεί στον Κύπριο σπουδαστή Αυγουστίνο Δημητρίου, που ξυλοκοπήθηκε άγρια από αστυνομικούς τη 17η Νοεμβρίου του 2006 στην Πλατεία Συντριβανίου στη Θεσσαλονίκη. Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης εκδίκασε την αγωγή του νεαρού φοιτητή, που είχε υποβάλει αγωγή κατά του ελληνικού Δημοσίου, διεκδικώντας αποζημίωση 1 εκατομμυρίου ευρώ για ηθική βλάβη. Ο κ. Δημητρίου, που σε λίγες μέρες θα καθίσει στο εδώλιο κατηγορούμενος για αντίσταση κατά της αρχής, δήλωσε ότι βίωσε το θάνατο και καταστράφηκε η ζωή του από την ημέρα της επίθεσης. (Πηγή: www.lawnet.gr)

Το ΕΔΔA κατά της αναγραφής του θρησκεύματος στις τουρκικές ταυτότητες

Γνωμοδοτώντας επί προσφυγής τούρκου πολίτη, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων απεφάνθη πως η αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες συνιστά παράβαση του Άρθρου 9 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, περί Θρησκευτικής Ελευθερίας.
Ο Σινάν Ισίκ προσέφυγε στο ΕΔΑΔ το 2004, όταν οι τουρκικές αρχές δεν επέτρεψαν την αναγραφή της αναφοράς “αλεβιτισμός” αντί “Ισλάμ” στο πεδίο του θρησκεύματος στην ταυτότητά του. Στην απόφασή του, το δικαστήριο επισημαίνει ότι η παράβαση στοιχειοθετείται από την ύπαρξη πεδίου για την αναγραφή του θρησκεύματος, ανεξαρτήτως εάν είναι υποχρεωτική ή μη η συμπλήρωσή του. Συγκεκριμένα, ο προεδρεύων δικαστής τόνισε πως, παρά τον προαιρετικό χαρακτήρα της αναγραφής του θρησκεύματος, όπως ισχύει στην Τουρκία από το 2006, “η κατάργησή του είναι η ενδεδειγμένη λύση”. (Πηγή: www.lawnet.gr)

ΣτΕ 170/2010 - Δικαίωση Μάρτυρα του Ιεχωβά για εναλλακτική θητεία

Αντίθετη με τις συνταγματικές διατάξεις και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) είναι η άρνηση της πολιτείας να δεχθεί το δικαίωμα εκπλήρωσης εναλλακτικής πολιτικής θητείας σε αντιρρησία συνείδησης, ο οποίος όταν κλήθηκε για μετεκπαίδευση στον στρατό είχε ενστερνιστεί το δόγμα των Μαρτύρων του Ιεχωβά.

Ο συγκεκριμένος πολίτης είχε υπηρετήσει κανονικά τη στρατιωτική του θητεία το διάστημα 1994-1996, αλλά όταν το 2003 κλήθηκε για μετεκπαίδευση εφεδρείας, είχε αλλάξει θρησκευτικές πεποιθήσεις και ανήκε στους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Με αίτησή του στο στρατολογικό γραφείο Βόλου ζήτησε να εκπληρώσει εναλλακτική πολιτική κοινωνική υπηρεσία ως αντιρρησίας συνείδησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2510/1997. Προσκόμισε μάλιστα και πιστοποιητικό της Κεντρικής Εκκλησίας των Χριστιανών Μαρτύρων του Ιεχωβά, το οποίο βεβαίωνε ότι από τις 8 Σεπτεμβρίου 2003 είχε ενταχθεί στο συγκεκριμένο δόγμα. Το στρατολογικό γραφείο απέρριψε την αίτησή του, με το επιχείρημα ότι έχει ήδη υπηρετήσει ενόπλως στον στρατό και εκείνος αρνήθηκε να εμφανιστεί, με αποτέλεσμα να κηρυχθεί ανυπότακτος εσωτερικού σε καιρό ειρήνης και να του επιβληθεί επιπλέον εξάμηνη στρατιωτική θητεία. Στη συνέχεια προσέφυγε στα δικαστήρια όπου δικαιώθηκε.

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε ότι είναι παράνομη η αιτιολογία με την οποία δεν έγινε δεκτό το αίτημά του, επικαλούμενη τις συνταγματικές επιταγές, την ΕΣΔΑ και τη νομοθεσία. Στην απόφασή της (υπ' αριθμ. 170/2010) αναφέρει ότι εφόσον μετέβαλε τις θρησκευτικές του απόψεις μετά την εκπλήρωση της ένοπλης στρατιωτικής υπηρεσίας και βρισκόταν σε κατάσταση εφεδρείας, κακώς δεν υπήχθη στις διατάξεις του ν. 2510/1997 περί αντιρρησιών συνείδησης. Η μεταβολή αυτή δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο αποκλεισμού του από την εκπλήρωση εναλλακτικής θητείας, τονίζουν οι ανώτατοι δικαστές. (Πηγή: enet.gr)

ΑΕΔ - Οριστικά αντισυνταγματική η προσωποκράτηση για χρέη προς το Δημόσιο

Κατά τη χθεσινή διάσκεψη, το ΑΕΔ, ενώπιον του οποίου παραπέμφθηκε το ζήτημα για οριστική επίλυση μετά τις αντιφατικές αποφάσεις που έχουν εκδώσει τα ανώτατα δικαστήρια της χώρας, το Συμβούλιο της Επικρατείας και ο Αρειος Πάγος, υιοθέτησε την άποψη υπέρ της αντισυνταγματικότητας του επαχθούς μέτρου που διατύπωσε το 2008 η Ολομέλεια του ΣτΕ. Σύμφωνα με τους δικαστές, η προσωποκράτηση ως μέτρο στερητικό της ελευθερίας είναι συνταγματικώς ανεπίτρεπτη και αντίθετη στα άρθρα 2 και 5 του Συντάγματος που επιτάσσουν ως πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας τον σεβασμό και την προστασία της αξίας του ανθρώπου, πυρήνας της οποίας είναι η προσωπική ελευθερία. Κατά την άποψη που πλειοψήφησε, είναι διαφορετικό το θέμα της στέρησης της προσωπικής ελευθερίας ως ποινή για αποδοκιμαστέα κοινωνική συμπεριφορά και άλλο ως διοικητικό μέτρο που αποβλέπει στην άσκηση πίεσης για την εξόφληση χρηματικού χρέους. Και αυτό διότι αποτελεί μέτρο καταναγκασμού, όχι πάνω στην περιουσία του οφειλέτη αλλά επί του ιδίου του προσώπου του οφειλέτη. Ανάλογη εισήγηση είχε κάνει στο ΑΕΔ και ο σύμβουλος Επικρατείας Ι. Μαντζουράνης. Η απόφαση του ΑΕΔ (συνεδρίασε υπό την προεδρία του προέδρου του Αρείου Πάγου Γ. Καλαμίδα και τη συμμετοχή του προέδρου του ΣτΕ Π. Πικραμμένου), που αναμένεται να δημοσιευτεί τις προσεχείς ημέρες, δεν αφήνει κανένα περιθώριο για την, έστω και περιορισμένη, εφαρμογή της σχετικής νομοθετικής διάταξης (ν.2717/99) και λύνει τον νομικό γόρδιο δεσμό υπέρ του ΣτΕ. Σημειώνεται ότι ο Αρειος Πάγος με μεγάλη πλειοψηφία είχε ταχθεί υπέρ της συνταγματικότητας του θεσμού για λόγους δημόσιου συμφέροντος, κάνοντας δεκτή την εισήγηση του πρώην εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γ. Σανιδά ότι η προσωποκράτηση συμβάλλει ουσιαστικά στην είσπραξη των δημόσιων εσόδων, χωρίς τα οποία «το κράτος θα είναι αδύνατον να ανταποκριθεί στον σύγχρονο κοινωνικό του ρόλο». (Πηγή: enet.gr)

Συνήγορος του Πολίτη - Συνταξιοδότηση πατέρα τέκνου με αναπηρία βάσει διάταξης νόμου που ισχύει αποκλειστικά για μητέρες τέκνων με αναπηρία, κατ’ εφαρμογή της συνταγματικής αρχής της ισότητας των φύλων.

Ασφαλισμένος διαμαρτυρήθηκε στο Συνήγορο του Πολίτη γιατί ο ΟΑΕΕ απέρριψε αίτημά του να λάβει σύνταξη λόγω γήρατος ως πατέρας τέκνου με αναπηρία, έχοντας πραγματοποιήσει 25 χρόνια ασφάλισης. Το αίτημα απορρίφθηκε από τον ασφαλιστικό φορέα αφενός γιατί κατά το χρόνο υποβολής του το σχετικό δικαίωμα προβλεπόταν αποκλειστικά για μητέρες τέκνων με αναπηρία, αφετέρου δεν συνέτρεχε πλέον στην περίπτωση του ασφαλισμένου η προϋπόθεση που θέτει το άρθρο 140 του Ν. 3655/2008, σύμφωνα με το οποίο για να ασκήσει ο πατέρας τέκνου με αναπηρία το δικαίωμα αυτό, η μητέρα θα πρέπει να εξακολουθεί να είναι ασφαλισμένη.

Από την πλευρά του, ο Συνήγορος επισήμανε ότι τα τελευταία χρόνια στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας είναι εμφανής η τάση να εξομοιώνονται οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που τίθενται από τον κοινό νομοθέτη, στην περίπτωση που αυτές διαφοροποιούνται ανάλογα με το φύλο. Η εξομοίωση αυτή έχει ως βάση την αρχή της ισότητας των φύλων που καθιερώνεται με τα άρθρα 4 και 2 και 116 του Συντάγματος και εκφράζεται με την εφαρμογή ευνοϊκών ρυθμίσεων που έχουν τεθεί από τον κοινό νομοθέτη αποκλειστικά υπέρ των γυναικών και στους άνδρες ή, αντίστροφα, με τη μη εφαρμογή δυσμενών ρυθμίσεων που ο κοινός νομοθέτης έθεσε αποκλειστικά σε βάρος των ανδρών.

Ο Συνήγορος του Πολίτη πρότεινε να ληφθούν υπόψη από την Τοπική Διοικητική Επιτροπή του ΟΑΕE οι παραπάνω επισημάνσεις κατά την κρίση του αιτήματος του ασφαλισμένου. Εναλλακτικά η Αρχή πρότεινε στην Επιτροπή να αναβάλει την εξέταση της ένστασης έως ότου η Ολομέλεια του ΣτΕ εκδώσει την απόφασή της για ταυτόσημο ζήτημα. Τελικώς, η Τοπική Διοικητική Επιτροπή του ΟΑΕΕ δέχθηκε ότι οι διατάξεις που ορίζουν πρόσθετες προϋποθέσεις για τη συνταξιοδότηση πατέρων τέκνων με αναπηρία σε σχέση με αυτές που ισχύουν για τις μητέρες τέκνων με αναπηρία αντίκεινται πράγματι στη συνταγματική αρχή της ισότητας των φύλων. Κατά συνέπεια, αποφάσισε ότι ο συγκεκριμένος ασφαλισμένος δικαιούται να λάβει σύνταξη ως πατέρας τέκνου με αναπηρία με τις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν για τις μητέρες τέκνων με αναπηρία.

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΤΡΑ 74/2009 -Μη νόμιμη η επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων σε σύστημα ελέγχου της εισόδου των εργαζομένων σε επιχείρηση με ενιαίο εργασιακό χώρο

Α Π Ο Φ Α Σ Η     74/2009

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 09.07.2009 στο κατάστημά της, αποτελούμενη από τους Χ. Γεραρή, Πρόεδρο, Λ. Κοτσαλή, Α. Παπανεοφύτου, Α. Πράσσο, Α.-Ι. Μεταξά, Α. Ρουπακιώτη, τακτικά μέλη, και το αναπληρωματικό μέλος Γ. Πάντζιου, σε αντικατάσταση του τακτικού μέλους Α. Πομπόρτση, ο οποίος αν και εκλήθη νομίμως εγγράφως δεν παρέστη λόγω κωλύματος, προκειμένου να εξετάσει την υπόθεση που αναφέρεται στο ιστορικό της παρούσας. Στη συνεδρίαση παρέστησαν οι εισηγητές Γ. Ρουσόπουλος, Ε. Χατζηλιάση, Λ. Ρούσσος, υπάλληλοι του Τμήματος Ελεγκτών και η γραμματέας Γ. Παλαιολόγου, υπάλληλος του Διοικητικού–Οικονομικού Τμήματος,  μετά από εντολή του Προέδρου

Η Αρχή έλαβε υπόψη τα παρακάτω:

Η Εθνοdata, Ανώνυμος Εταιρεία Μηχανογραφικών Υπηρεσιών και Οργάνωσης υπέβαλε την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/638/01.06.2009 γνωστοποίηση τήρησης αρχείου και επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με την οποία δηλώνει ότι για σκοπούς διοίκησης προσωπικού πραγματοποιεί έλεγχο των χαρακτηριστικών της γεωμετρίας του προσώπου. Ειδικότερα, η εταιρεία δηλώνει ότι είναι υποχρεωμένη να εξασφαλίσει την ελεγχόμενη και απολύτως ασφαλή πρόσβαση μόνο σε εξουσιοδοτημένους χρήστες στους χώρους και τα συστήματα της εταιρείας. Υποστηρίζει ότι με την αξιοποίηση της βιομετρικής τεχνολογίας επιτυγχάνεται η διασφάλιση της επαλήθευσης της ταυτότητας του εργαζομένου κατά τον έλεγχο πρόσβασής του στους χώρους της εταιρείας.  Πρόσβαση στους χώρους της εταιρείας έχουν μόνο οι υπάλληλοί της.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη γνωστοποίηση, το σύστημα προϋποθέτει μια φάση καταγραφής κατά την οποία οι υπάλληλοι προσέρχονται στο γραφείο έκδοσης αδειών εισόδου και υποβάλλονται στην ανάγνωση από ειδική συσκευή των βιομετρικών τους χαρακτηριστικών. Τα βιομετρικά χαρακτηριστικά αποθηκεύονται σε κεντρική βάση δεδομένων, μαζί με το ονοματεπώνυμό τους, τον κωδικό της μισθοδοσίας και την ημερομηνία έναρξης και λήξης του δικαιώματος πρόσβασης στη βάση δεδομένων του γραφείου προσωπικού. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι πρακτικά η διαδικασία λήψης των βιομετρικών χαρακτηριστικών έχει ήδη γίνει, με την προσκόμιση φωτογραφίας του εργαζόμενου κατά την πρόσληψη.

Κατά τη φάση λειτουργίας του συστήματος, ο εισερχόμενος υπάλληλος παρουσιάζεται για δευτερόλεπτα μπροστά στην κάμερα, μετρώνται τα βιομετρικά του χαρακτηριστικά, συγκρίνονται με αυτά της βάσης δεδομένων και εφόσον ταυτίζονται, επιτρέπεται η είσοδος στην εταιρεία. Το σύστημα αποθηκεύει μόνο την ώρα εισόδου/εξόδου.

Η εταιρεία δηλώνει ότι θα ενημερώσει πλήρως και σαφώς τους εργαζόμενους για τη λειτουργία του συστήματος και το σκοπό της επεξεργασίας. Επίσης, με την αρχική γνωστοποίηση η εταιρεία δηλώνει ότι καλύπτει τις απαιτήσεις του άρθρου 4 του Ν. 2472/1997.

Η Αρχή απέστειλε την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΓΝ/ΕΞ/638-1/17.06.2009 επιστολή, ενημερώνοντας τον υπεύθυνο επεξεργασίας για όσα αναφέρονται στο τμήμα Ε, παρ. 3 της οδηγίας 115/2001 της Αρχής για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων. Επισημάνθηκε ότι το σύστημα αφορά όλη την επιχείρηση κι όχι περιορισμένες εγκαταστάσεις που χρήζουν αυξημένης προστασίας και ότι ο σκοπός της επεξεργασίας ενδέχεται να ικανοποιείται με λιγότερο επαχθή μέσα για το υποκείμενο, όπως π.χ. με την ύπαρξη προσωπικού ασφαλείας ή τη χρήση ειδικής κάρτας εισόδου, χωρίς την επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων και ζητήθηκε πληρέστερη τεκμηρίωση για την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα της εγκατάστασής του συστήματος. 

Ο υπεύθυνος επεξεργασίας υπέβαλε το υπ’ αριθμ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/757/25.06.2009 συμπληρωματικό υπόμνημα με το οποίο παρέχει περισσότερα στοιχεία. Διευκρινίζει ότι οι εγκαταστάσεις της εταιρείας βρίσκονται στον 3ο όροφο κτιρίου με ενιαίο χώρο εισόδου και δύο θύρες ασφαλείας. Η διάταξη του χώρου είναι ανοιχτού τύπου (open space), οπότε όποιος περάσει την κεντρική είσοδο μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στο μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων της εταιρείας. Η εταιρεία θεωρεί ότι το σύστημα εισόδου εξασφαλίζει την ομαλή ροή των εργασιών της εταιρείας που αφενός χειρίζεται στοιχεία 200.000 συνταξιούχων και αφετέρου αναπτύσσει λογισμικό για την Εθνική Τράπεζα, στο οποίο κανείς δεν πρέπει να έχει πρόσβαση. Τέλος, αναφέρει ότι έχει πιστοποιηθεί και κατά ISO 27001:2005 για την ασφάλεια των πληροφοριών, όπου ένα βασικό στοιχείο που ελέγχεται είναι η ασφάλεια περιμέτρου που περιλαμβάνει τον τρόπο πρόσβασης.

Ο υπεύθυνος επεξεργασίας εξέθεσε τις απόψεις του ενώπιον της Αρχής στη συνεδρίαση της 09.07.2009, δια της πληρεξουσίου δικηγόρου της Κ. Κουράφαλου και του Διευθυντή εργασιών και marketing A. Διευκρινίστηκε ότι η εταιρεία αναλαμβάνει εργασίες για λογαριασμό φορέων όπως η Εθνική Τράπεζα, το ΤΕΒΕ ή το ΤΕΑΠΟΚΑ που αφορούν την επεξεργασία κρίσιμων δεδομένων και για τις οποίες η ανάθεση γίνεται με συμβάσεις που περιέχουν όρους για τη διασφάλιση του απορρήτου. Οι υπάλληλοι της εταιρείας υπογράφουν συμβάσεις στις οποίες περιλαμβάνονται όροι για την εμπιστευτικότητα και το απόρρητο της επεξεργασίας. Επισημάνθηκε ότι το κέντρο αποθήκευσης δεδομένων της εταιρείας (data center) βρίσκεται στο ίδιο χώρο και διαχωρίζεται με πόρτα που διαθέτει απλή κλειδαριά, όπως άλλωστε και άλλοι κρίσιμοι χώροι, όπως αυτοί στους οποίους γίνεται εισαγωγή δεδομένων από έντυπες φόρμες των πελατών της εταιρείας και παραμένει, έστω και προσωρινά, τμήμα του φυσικού αυτού αρχείου. Τέλος, για τη λογική πρόσβαση των υπαλλήλων της εταιρείας στα συστήματά της χρησιμοποιεί όνομα χρήστη και κωδικό πρόσβασης με συγκεκριμένες προδιαγραφές καθώς και δικαιώματα ενεργειών ανά χρήστη.

Η Αρχή, μετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχείων και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης,

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ

1. Όπως έχει ήδη κρίνει η Αρχή (βλ. απόφαση 45/2009), η φωτογραφία ενός προσώπου και τα στοιχεία βιομετρίας (της γεωμετρίας του προσώπου στην υπό κρίση περίπτωση) αποτελούν προσωπικά δεδομένα, κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α΄ του Ν. 2472/1997, καθώς αποτελούν πληροφορίες που αναφέρονται στο υποκείμενο των δεδομένων. Η επεξεργασία, συνεπώς, φωτογραφικών και βιομετρικών δεδομένων (της γεωμετρίας του προσώπου) φυσικών προσώπων, υπόκειται στις ρυθμίσεις του Ν. 2472/1997 για την προστασία του προσώπου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

2. Η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του Ν. 2472/1997 προβλέπει ότι «Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει :... β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας». Η διάταξη αυτή θέτει ως κριτήρια για τη νομιμότητα κάθε επεξεργασίας τις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Σύμφωνα με την αρχή της αναγκαιότητας, πρέπει κάθε φορά να εξετάζεται αν η επεξεργασία των συγκεκριμένων προσωπικών δεδομένων είναι απολύτως αναγκαία για τον επιδιωκόμενο σκοπό, ο οποίος δεν μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο επαχθή για το πρόσωπο μέσα, καθώς αυτά έχουν κριθεί ή αποδεικνύονται ανεπαρκή στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η αρχή δε της αναλογικότητας επιβάλλει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση να κρίνεται, εάν το συμφέρον του υπευθύνου της επεξεργασίας είναι καταφανώς υπέρτερο των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και ότι επιπλέον δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες των τελευταίων.

3. Το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του N. 2472/1997 ορίζει ότι η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα χωρίς τη συγκατάθεση των υποκειμένων επιτρέπεται όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννομου συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών». Ως υπέρτερο έννομο συμφέρον του υπεύθυνου επεξεργασίας νοείται και η προστασία αγαθών, όπως έχει ήδη δεχθεί η Αρχή στην Οδηγία 1122/2000 για τα κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης (βλ. άρθρο 1 σημ. 2 της Οδηγίας, ό.π).

4. Το τμήμα Ε, παρ. 3 της οδηγίας 115/2001 της Αρχής για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων αναφέρει: «Από την  αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 4 του Ν. 2472/97, η χρήση βιομετρικών μεθόδων  για  τη διαπίστωση της ταυτότητας των εργαζομένων και την πρόσβαση στο σύνολο ή τμήμα των χώρων εργασίας είναι επιτρεπτή μόνο στις περιπτώσεις που αυτό επιβάλλεται από ιδιαίτερες απαιτήσεις ασφαλείας  των χώρων εργασίας και εφόσον δεν υπάρχει άλλο μέσο για την επίτευξη του σκοπού αυτού (π.χ. στρατιωτικές εγκαταστάσεις, εργαστήρια υψηλού κινδύνου) . Κατά συνέπεια, ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να σταθμίζει κάθε φορά αφενός τους υπάρχοντες κινδύνους, την έκταση των κινδύνων αυτών και τις υπάρχουσες εναλλακτικές δυνατότητες αντιμετώπισης των κινδύνων και, αφετέρου, τις προσβολές της ανθρώπινης προσωπικότητας και της ιδιωτικότητας από τη χρήση τέτοιων μεθόδων.»

5. Στην υπό κρίση περίπτωση ως σκοπός της επεξεργασίας δηλώνεται η διοίκηση προσωπικού. Στην πραγματικότητα, η εταιρεία αποσκοπεί στην προστασία των αγαθών της, όπως αυτά περιγράφηκαν στο ιστορικό, μέσω του ελέγχου της πρόσβασης του προσωπικού στο χώρο. Η εταιρεία έχει έννομο συμφέρον να φροντίσει τόσο για τον έλεγχο της φυσικής πρόσβασης, όσο και για τον έλεγχο της λογικής πρόσβασης των χρηστών  στα συστήματά  της. Με τη συγκεκριμένη επεξεργασία επιδιώκει να αποτρέψει τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση υπαλλήλων της και τρίτων σε κρίσιμα δεδομένα, όπως  τραπεζικά ή ασφαλιστικά στοιχεία. Το μέτρο που έχει επιλέξει, έχει ως  αποτέλεσμα να τυγχάνουν επεξεργασίας  τα βιομετρικά χαρακτηριστικά όλων των υπαλλήλων της, ακόμα και όσων η ειδικότητα δεν έχει σχέση με την επεξεργασία των κρίσιμων δεδομένων, καταγράφοντας την είσοδό τους στο χώρο, όχι όμως και τις προσβάσεις στα κρίσιμα δεδομένα.

6. Η Αρχή κρίνει ότι ο έλεγχος της φυσικής πρόσβασης (της εισόδου στο χώρο) μπορεί να επιτευχθεί με ηπιότερα μέσα, όπως κάρτα πρόσβασης, χωρίς βιομετρικά στοιχεία. Οι ιδιαίτερες απαιτήσεις ασφαλείας που επικαλείται ο υπεύθυνος επεξεργασίας υφίστανται μόνο για συγκεκριμένους χώρους ή εφαρμογές λογισμικού όπου γίνεται η επεξεργασία των κρίσιμων δεδομένων (server room, χώρος αποθήκευσης εγγράφων, ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις κλπ.). Ο υπεύθυνος επεξεργασίας όμως εισάγει μια επαχθή για τα υποκείμενα επεξεργασία, για όλους τους χώρους εργασίας, χωρίς να έχει σταθμίσει τις εναλλακτικές δυνατότητες που διαθέτει, για την απαγόρευση της μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης στα κρίσιμα δεδομένα. Τούτο θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ενίσχυση των μέτρων ασφάλειας μόνο στο χώρο φύλαξης των δεδομένων, ο οποίος μπορεί να διαχωρισθεί φυσικά από τον υπόλοιπο χώρο της εταιρείας. Περαιτέρω, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η φυσική ασφάλεια δεν αποτελεί το μόνο μέσο ελέγχου της πρόσβασης του προσωπικού στα συστήματα της εταιρείας. Είναι δυνατό να λαμβάνονται μέτρα για τη λογική ασφάλεια (ισχυρή αυθεντικοποίηση για την πρόσβαση στα συστήματα, όπως με τη χρήση κάρτας και κωδικών μιας χρήσης - OTP, περιορισμένα δικαιώματα πρόσβασης κλπ) τα οποία ενεργούν από κοινού με τα μέτρα φυσικής ασφάλειας για την προστασία των αγαθών της εταιρείας. Ενόψει των ανωτέρω, η Αρχή διαπιστώνει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας συλλέγει περισσότερα δεδομένα απ’ όσα απαιτούνται για την ικανοποίηση του σκοπού της επεξεργασίας και επομένως, σύμφωνα με το άρθρο 21 του Ν. 2472/1997, πρέπει να διαταχθεί η διακοπή της επεξεργασίας βιομετρικών δεδομένων και η καταστροφή των σχετικών δεδομένων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Η Αρχή

1) Αποφαίνεται ότι η επεξεργασία που γνωστοποιήθηκε από τον υπεύθυνο επεξεργασίας δεν είναι νόμιμη.

2) Επιβάλλει τη διακοπή της επεξεργασίας βιομετρικών δεδομένων και την καταστροφή των σχετικών δεδομένων.

Πρόταση Εισηγητή Συμβούλου της Επικρατείας προς ΑΕΔ: Αντισυνταγματική η προσωποκράτηση για χρέη προς το Δημόσιο

Να κριθεί αντισυνταγματική η προσωποκράτηση για χρέη προς το Δημόσιο πρότεινε χθες, όπως αναμενόταν, στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο ο σύμβουλος Επικρατείας, Ι. Μαντζουράνης.
Ο κ. Μαντζουράνης στην εισήγηση του επικαλέστηκε τα άρθρα 2 και 5 του Συντάγματος τα οποία ανάγουν τον σεβασμό και την προστασία της αξίας του ανθρώπου σε πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας και προβλέπουν ότι η προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη και υποστήριξε ότι το επίμαχο μέτρο αντίκειται σε αυτά.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Δημοσίου υποστήριξε το αντίθετο, σημειώνοντας ότι το όριο απαγόρευσης της προσωποκράτησης για χρέη προς το Δημόσιο αυξήθηκε από τα 30.000 στα 150.000 ευρώ και ότι το μέτρο είναι αναγκαίο και εύλογο για την επίτευξη σκοπού ιδιαίτερου δημόσιου συμφέροντος, ο οποίος συνίσταται στην είσπραξη δημοσίων εσόδων για τη λειτουργία και ικανοποίηση αναγκών του κράτους και της κοινωνίας.
Το ζήτημα έφθασε στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο ύστερα από τις αντίθετες αποφάσεις του Αρείου Πάγου, που είχε κρίνει το μέτρο συνταγματικό, και της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας, που είχε αποφανθεί υπέρ του αντιθέτου. Το ΑΕΔ επιφυλάχθηκε να εκδώσει την απόφασή του.

(Πηγή: www.lawnet.gr)