Ολομέλεια ΣτΕ 953/2011: Αντισυνταγματική η Διετής Παραγραφή κατά του Δημοσίου

Με την παραπάνω απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας κρίθηκε ως αντισυνταγματική η διάταξη του άρθρου 90 παρ. 3 Ν. 2362/1995, με την οποία καθιερώνεται διετής παραγραφή των απαιτήσεων των δημοσίων υπαλλήλων από αποδοχές ή άλλες απολαβές ή αποζημιώσεις. Η ανωτέρω διάταξη προβλέπει ότι "η απαίτηση οποιουδήποτε των επί σχέσει δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου υπαλλήλων του Δημοσίου, πολιτικών ή στρατιωτικών, κατ' αυτού, που αφορά οε αποδοχές ή άλλες κάθε φύσεως απολαβές αυτών ή αποζημιώσεις, έστω και αν βασίζεται σε παρανομία των οργάνων του Δημοσίου ή στις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού διατάξεις, παραγράφεται μετά διετία από της γενέσεώς της".

Σύμφωνα με το ΣτΕ, η θέσπιση με το άρθρο 90 παρ.3 του ν. 2362/1995 εις βάρος των υπαλλήλων του Δημοσίου ειδικής βραχυπρόθεσμης διετούς παραγραφής, με την οποία περιορίζεται το δικαίωμά τους να διεκδικήσουν αναδρομικά ποσά λόγω καθυστερούμενων αποδοχών ή άλλων απολαβών ή αποζημιώσεων λόγω παράνομης πράξεως ή παραλείψεως της Διοικήσεως ή εξ’ αδικαιολογήτου πλουτισμού, αντίκειται στο άρθρο 4 παρ.1 του Συντάγματος, που καθιερώνει την αρχή της ισότητας διότι είναι μικρότερος από τον χρόνο παραγραφής που προβλέπεται (πενταετής) αφενός μεν από την παρ. 1 του ιδίου ως άνω άρθρου 90 του ν. 2362/1995 για όλες τις άλλες χρηματικές αξιώσεις κατά του Δημοσίου, αφετέρου δε από το άρθρο 86 παρ.2 του εν λόγω νόμου για τις χρηματικές αξιώσεις του Δημοσίου κατά τρίτων. 

Η θέσπιση δε της ανωτέρω βραχυπρόθεσμης παραγραφής δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από την ανάγκη της ταχείας εκκαθαρίσεως των αξιώσεων των υπαλλήλων του Δημοσίου κατ’ αυτού, που αφορούν αποδοχές ή άλλες απολαβές ή αποζημιώσεις, για την τήρηση της δημοσιονομικής τάξεως, με την αποφυγή ανατροπής των δεδομένων, κατ'’ εκτίμηση των οποίων έχει καταρτισθεί ο κρατικός προϋπολογισμός, με συνέπεια οι απαιτήσεις των υπαλλήλων του Δημοσίου για καθυστερούμενες αποδοχές ή απολαβές οποιασδήποτε φύσεως ή αποζημιώσεις λόγω παράνομης πράξεως ή παραλείψεως της διοικήσεως ή από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό να υπόκεινται στην παρ. 1 του ιδίου άρθρου 90 ως ισχύουσα για όλες τις άλλες χρηματικές αξιώσεις κατά Δημοσίου πενταετή παραγραφή. 

Και τούτο διότι η ανωτέρω βραχυπρόθεσμη παραγραφή έχει θεσπιστεί μόνον για τις απαιτήσεις των υπαλλήλων του Δημοσίου κατ’ αυτού, που αφορούν σε αποδοχές ή άλλες κάθε φύσεως απολαβές αυτών ή αποζημιώσεις, ενώ για όλες τις άλλες απαιτήσεις κατά του Δημοσίου ο χρόνος παραγραφής είναι πενταετής αν και των απαιτήσεων αυτών ενδείκνυται η ταχεία εκκαθάριση. Εξάλλου η θέσπιση της ανωτέρω διετούς παραγραφής δεν δικαιολογείται ούτε από την φύση της εννόμου σχέσεως που συνδέει το Δημόσιο με τους υπαλλήλους του, εφόσον οι χρηματικές αξιώσεις του Δημοσίου κατ'’ αυτών δεν υπόκεινται στην ίδια βραχεία παραγραφή. Εν όψει των ανωτέρων, η διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 90 του ν. 2362/1995 δεν θα έπρεπε να εφαρμοσθεί ως αντισυνταγματική και ως εκ τούτου ανίσχυρη. 

Το ΣτΕ ανέβαλε την έκδοση οριστικής απόφασης και παρέπεμψε την υπόθεση στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο λόγω των αντίθετων αποφάσεων του ΑΠ 145/2006 και 560/2007. Σημειωτέον ότι παρόμοια είναι και η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ 954/2011.


(Πρόκειται για την απόφαση που έγινε γνωστή από τις αρχές Απριλίου, το πλήρες περιεχόμενο της οποίας δημοσιεύθηκε τώρα) 

Πενταετής η παραγραφή για οικονομικές αξιώσεις κατά του Δημοσίου

Σε χρονικό βάθος 5 ετών (αντί των 2 που ισχύουν από το 1969) θα πρέπει να ικανοποιεί το Δημόσιο τις οικονομικές αξιώσεις υπαλλήλων σε βάρος του (για μισθούς, επιδόματα, κάθε είδους αποζημιώσεις κ.λπ.), καθώς η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας με απόφαση-σταθμό έκρινε χθες αντισυνταγματικό το κρατικό προνόμιο της διετούς μόλις παραγραφής.

Η δικαστική απόφαση-ανάσα για χιλιάδες εργαζομένους στον δημόσιο τομέα και όχι μόνο αναμένεται να λειτουργήσει ως βραδυφλεγής βόμβα, αφού το κράτος δεν θα μπορεί στις δεκάδες χιλιάδες εκκρεμείς στα διοικητικά δικαστήρια σχετικές δίκες να «κρυφτεί» πίσω από τη σύντομη παραγραφή και θα υποχρεωθεί σε καταβολή μεγαλύτερων (υπερδιπλάσιων) ποσών.

Το ζήτημα παραπέμπεται για οριστική επίλυση στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο υπό την προεδρία του προέδρου ΣτΕ Π. Πικραμμένου, καθώς υπάρχει διάσταση απόψεων με τον Αρειο Πάγο, που από το 1983 έχει κρίνει συνταγματική την προνομιακή για το Δημόσιο παραγραφή. Με τον Κώδικα Δημοσίου Λογιστικού που καταρτίσθηκε επί δικτατορίας (ΝΔ 321/1969) θεσπίστηκε σύντομη 2ετής παραγραφή των αξιώσεων που μπορεί να είχαν από το Δημόσιο υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου (από μόνιμοι μέχρι συμβασιούχοι) για καθυστερούμενες αποδοχές, άλλου είδους απολαβές, αποζημιώσεις από αδικαιολόγητο πλουτισμό.

Με τη χθεσινή απόφαση-σοκ για το Δημόσιο, το καθεστώς αυτό ανατρέπεται, αφού η Ολομέλεια ΣτΕ, ακολουθώντας τις νομολογιακές τάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου κατά των κρατικών προνομίων, έκρινε με μεγάλη πλειοψηφία (20-9) ότι η μόλις 2ετής παραγραφή παραβιάζει τη συνταγματική αρχή της ισότητας, είναι ανίσχυρη και πρέπει να εφαρμόζεται για όλες τις σχετικές απαιτήσεις κατά του Δημοσίου η 5ετής παραγραφή.

Η Ολομέλεια ΣτΕ έκρινε (954/11) ότι είναι αντισυνταγματική η βραχύχρονη παραγραφή και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από την ανάγκη ταχείας εκκαθάρισης των σχετικών αξιώσεων ?όπως ισχυρίζεται το Δημόσιο? για να τηρείται η δημοσιονομική τάξη και να μην ανατρέπονται δεδομένα με βάση τα οποία καταρτίστηκε ο προϋπολογισμός. Κατά την Ολομέλεια, η 2ετής παραγραφή δημιουργεί ανισότητες και είναι αδικαιολόγητη, αφού το Δημόσιο «εξοπλίζεται» με 5ετή παραγραφή στις δικές του αξιώσεις σε βάρος τρίτων, ενώ η 5ετής παραγραφή ισχύει και σε άλλες υποθέσεις αγωγών αποζημίωσης, όπου επίσης θα υπήρχε ανάγκη ταχείας εκκαθάρισης.

Η μειοψηφία

Συνταγματική έκριναν τη 2ετή παραγραφή 9 μέλη του ΣτΕ υπό τον προεδρεύοντα Μ. Βροντάκη, θεωρώντας τη δικαιολογημένη, γιατί η διατήρηση οικονομικών εκκρεμοτήτων επί μακρόν επιβαρύνει με βλαπτικό τρόπο το κράτος, δημιουργεί προβλήματα στον σχεδιασμό, τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης για την πρόβλεψη δαπανών κατά την κατάρτιση του κρατικού προϋπολογισμού. Κατά τη μειοψηφία είναι αναγκαίο να εκκαθαρίζονται γρήγορα οι εκκρεμότητες από σχετικές οικονομικές αξιώσεις, για να μην αιφνιδιάζεται το Δημόσιο με ανατροπή των οικονομικών δεδομένων ύστερα από μακρό διάστημα.

(Πηγή: www.ethnos.gr)